01
Kısa cevap
1.2344 ve 1.2367 aynı ailenin iki kalitesidir: krom yaklaşık %5, karbon %0,35–0,42 düzeyinde sıcak iş çelikleri. Fark molibdendedir. 1.2367'de molibden %2,70–3,20, 1.2344'te %1,20–1,50. Üçüncü ad olan 1.2365 ise başka bir bileşimdir: %2,70–3,20 krom ve %2,50–3,00 molibden.
EN ISO 4957'nin sertleştirme testinde 1.2344 ve 1.2367 aynı alt sınırı verir: 550 °C menevişten sonra en az 50 HRC. Fark testte değil, kullanımda aranır. Kalite verisi 1.2367'yi yüksek ısıl gerilmeli kalıplar için, 1.2344'ü ise geniş bir sıcak iş yelpazesi için listeler. Genel seçim için takım çeliği seçimi rehberine, 1.2344'ün tanıtımı için 1.2344 çeliği nedir yazısına bakın.
02
Üç kalite yan yana
Değerler EN ISO 4957 (ISO 4957:2018) aralıklarıdır. Kükürt sınırı kaynaklar arasında farklı okunduğu için tabloya konmadı.
Üç şey göze çarpar:
- 1.2344'ün silisyumu belirgin yüksektir (%0,80–1,20). 1.2367'de %0,30–0,50.
- 1.2367'nin vanadyumu 1.2344'ten düşüktür, molibdeni iki kattan fazladır.
- 1.2365 kromu yarıya yakın azaltır; molibdeni 1.2367 düzeyinde tutar.
Eşdeğerleri de ayrı ayrı bilmek gerekir (eşdeğerlik tablosunda hepsi yan yana): 1.2344 için AISI H13 ve JIS SKD61; 1.2365 için AISI H10 ve JIS SKD7 (hepsi yakın eşdeğer). 1.2367 için AISI ve JIS karşılığı yoktur; iki bağımsız kaynak bunu doğrular. Eski bir katalogda 1.2367'yi "H13" diye görürseniz bu eşleme doğrulanmış değildir.
03
Molibden ne değiştirir
Molibden sıcak iş çeliklerinde yüksek sıcaklık dayanımını ve sertleşebilirliği destekleyen bir elementtir. Bu yüzden molibden oranı yüksek olan 1.2367'nin ısıl gerilmesi yüksek işlerde seçilmesi şaşırtıcı değildir; kalite verisi ve üretici föyleri de bu yönde kullanım verir. Ancak norm, iki çelik arasında "şu kadar daha iyi" gibi bir sayı vermez. Sayısal karşılaştırma isteyen föyler genellikle aynı koşulda, aynı ebatta ve aynı üreticiden gelmelidir; farklı föyleri yan yana koymak yanıltır.
Isıl iletkenlik için elimizde yalnız 1.2367 verisi var: 20 °C'de yaklaşık 30,8 W/(m·K) (üç kaynak). 1.2344 için kaynaklar tutarlı değil; bu nedenle iki kaliteyi bu özellikte karşılaştırmıyoruz.
04
Sertleştirme testi değerleri
| Özellik | 1.2344 | 1.2367 | 1.2365 |
|---|---|---|---|
| Tavlı teslim (+A), en çok | 229 HB | 229 HB | 229 HB |
| Test sıcaklığı, ortam | 1020 °C, yağ | 1040 °C, yağ | 1040 °C, yağ |
| Meneviş | 550 °C | 550 °C | 550 °C |
| Test sonrası sertlik, en az | 50 HRC | 50 HRC | 46 HRC |
Dikkat edilecek nokta: test sıcaklıkları farklıdır (1.2344 için 1020 °C, diğerleri için 1040 °C). 1.2365'in alt sınırı iki kaliteden düşüktür (46 HRC). 1.2365'te +A değeri için bazı üretici föyleri 235 HB yazar; ISO 4957 değeri 229 HB'dir.
Çalışma sertliği normda tanımlı değildir. Üreticiler 46–54 HRC gibi aralıklar yayımlar; bunlar kalıp tasarımına göre seçilir ve garanti değeri değildir.
Malzeme bilgisi: üretici föyleri rehber olarak 1.2344 için sertleştirmeyi 1020–1060 °C, 1.2367 için 1030–1080 °C, 1.2365 için 1020–1050 °C bandında verir; yumuşatma tavlaması sırasıyla 750–800, 730–780 ve 750–800 °C'dir. Bu sıcaklıklar föyden föye küçük farklar gösterir.
05
Kalıp türüne göre seçim
Kalite verisindeki kullanım notları (sıcak iş çelikleri sayfası grubun tamamını gösterir):
| Kalite | Kullanım |
|---|---|
| 1.2344 | Basınçlı döküm, dövme, ekstrüzyon, plastik enjeksiyon kalıpları |
| 1.2367 | Yüksek ısıl gerilmeli kalıplar: alüminyum basınçlı döküm, dövme, ekstrüzyon takımları, sıcak kesme bıçakları |
| 1.2365 | Dövme ve presleme kalıpları, ekstrüzyon takımları, basınçlı döküm parçaları |
Pratik kural: çizimde ne yazıyorsa onu kullanın. Çizim kalitesiz bir kalıp tarif ediyorsa şu iki soru işe yarar:
- Kalıp yüzeyi çevrimde ne kadar ısınıyor? Isınma ve soğuma farkı büyüdükçe 1.2367 gibi daha molibdenli kalite gündeme gelir.
- Kalıp tecrübeniz var mı? Aynı işte çalışmış bir kalite varsa, onu değiştirmenin bedeli ilk testin riskidir.
1.2344 yerine 1.2367 koymak ya da tersi, kalıp sahibinin onayını gerektirir. Bileşim, sertleştirme sıcaklığı ve meneviş rejimi farklı olabilir.
06
Stok formları
1.2344 levha, kare ve çubuk olarak, 1.2367 ve 1.2365 ise kalite sayfalarında belirtilen formlarda aranır. Stoktaki malzemeyi en ve boyda keseriz; ölçüyü teklif formuna yazarsınız. Stoktaki ölçüler teklif aşamasında netleşir. Talaşlı imalat, pah kırma, taşlama ve ısıl işlem yapmıyoruz; çelik ham gelir.
Teklifte şunları yazın: EN adı ve W.Nr (örneğin X38CrMoV5-3, 1.2367), norm (EN ISO 4957), teslim durumu (tavlı +A), form, ölçü ve adet.
Sık yapılan hatalar:
- 1.2367'ye "H13" yazmak. AISI karşılığı yoktur.
- Test sertliklerini (50, 50 ve 46 HRC) kalıp çalışma sertliği sanmak.
- Molibden farkını "daha iyi" diye okumak. Norm bir üstünlük sayısı vermez.
- Silisyum farkını gözden kaçırmak. 1.2344'te %0,80–1,20, 1.2367'de %0,30–0,50.
Kaynaklar: EN ISO 4957 (ISO 4957:2018) değerleri; ISO 4957 yeniden yayımı ve ČSN EN ISO 4957 yorumuyla karşılaştırıldı. JIS eşlemeleri ISO 4957 ek tablosundan; AISI karşılıkları ASTM A681 sınıflandırmasına göre yakın eşdeğerdir.
07
Sık sorulan sorular
1.2367'nin AISI karşılığı var mı?
Hayır. İki bağımsız kaynak 1.2367 için bir AISI karşılığı olmadığını doğrular. JIS karşılığı da yoktur. Eski katalogdaki "H13" notu 1.2344'e aittir.
1.2344 yerine 1.2367 kullanılabilir mi?
Her işte değil. Molibden, silisyum ve vanadyum farklıdır. Kalıp sahibinin yazılı onayı ve sertleştirme rejiminin yeniden belirlenmesi gerekir.
1.2365 hangi kalıplarda kullanılır?
Kalite verisinde dövme ve presleme kalıpları, ekstrüzyon takımları ve basınçlı döküm parçaları geçer. AISI H10'a yakın eşdeğerdir.
Sıcak iş çeliği tavlı mı teslim edilir?
Evet. EN ISO 4957 bu üç kalite için tavlı (+A) durumda en çok 229 HB belirtir. Çalışma sertliği ısıl işlemle sonradan kazanılır.
