1.2344 çeliği nedir? H13 sıcak iş çeliği

01

1.2344 kısaca

1.2344, EN ISO 4957'de tanımlı krom-molibden-vanadyumlu sıcak iş takım çeliğidir. Dört adı:

MKE ürün listesinde takım çelikleri EN adıyla geçer; ayrı bir Ç numarası yoktur. Sıcak iş, çeliğin ısınan malzemeyle temas eden takımda kullanıldığı anlamına gelir: basınçlı döküm, dövme, ekstrüzyon. Bu takımlar her çevrimde ısınır ve soğur. Çeliğin yüksek sıcaklıkta sertliğini koruması ve çatlamaması gerekir. Bu yazı çeliği tanıtır; tam tablo ve teklif için 1.2344 kalite sayfasına gidin. Genel seçim çerçevesi için takım çeliği seçimi rehberi var.

02

Kimyasal bileşim (EN ISO 4957)

Çeliği tanımlayan elementler:

• Karbon: %0,35–0,42
• Krom: %4,80–5,50
• Molibden: %1,20–1,50
• Vanadyum: %0,85–1,15

Silisyum (%0,80–1,20) bu çeliği 1.2367 gibi yakın kalitelerden ayıran bir değerdir; mangan, fosfor ve kükürt sınırları kalite sayfasında. Kükürt sınırı kaynaklar arasında farklı okunduğu için burada yer almaz.

Ad kuralı: X yüksek alaşımlı çelik demektir. 40, karbonun yüz katıdır (yaklaşık %0,40). Sondaki 5-1 ise ilk iki elementin yaklaşık yüzdesidir: krom yaklaşık %5, molibden yaklaşık %1. Vanadyum adda sayı almaz. Karbon düşük tutulmuştur: sıcak iş çeliği ağır aşınma çeliği değil, termal çevrime dayanan çeliktir. Krom, molibden ve vanadyum ısıya dayanımın ve sertlik kararlılığının temel taşıdır.

03

Eşdeğer adlar: H13, SKD61

H13, ASTM A681 sınıflandırmasında "H" grubunda yer alır: sıcak iş çelikleri. H13, 1.2344'e yakın eşdeğerdir. SKD61, JIS adıdır ve ISO 4957 ekinde bu kalite için verilmiştir; bu eşleme iki bağımsız kaynakta aynıdır. Yine de bileşim sınırları birebir aynı değildir.

Dört adın tek tabloda karşılaştırması eşdeğerlik tablosunda. Japon adlarının okunuşu ve harf grupları ayrı bir yazının konusu.

04

Teslim sertliği ve sertleştirme testi

229 HB, çeliğin işlenebilir yumuşaklıkta teslim edildiğini gösterir. 550 °C menevişten sonra en az 50 HRC ise çeliğin sıcak iş sertliğine ulaşabildiğini doğrular. Test değeri tek başına çalışma sertliği değildir. Üreticiler tipik olarak 46–54 HRC gibi çalışma aralıkları yayımlar, ama kaynaklar birbirini tutmaz ve bunlar garanti değeri değildir; kalıp çalışma sertliği takım tasarımına ve kullanım şartlarına göre seçilir.

05

Kullanım alanları

Sıcak iş çeliğinin üç zor işi vardır: sıcaklıkta sertliğini korumak, ısı çevrimine (ısınıp soğumaya) çatlamadan dayanmak ve sıcak malzemeyle temasta aşınmamak. 1.2344'ün bileşimi bu üç ihtiyaç arasında denge kurar. Krom ve molibden sertleşebilirliği ve sıcaklık dayanımını, vanadyum ince karbürlerle aşınma dayanımını destekler. Norm bu üç özelliği sayıyla karşılaştırmaz; bu nedenle iki sıcak iş çeliği arasında seçim yaparken bileşim farkına ve kalıp tecrübesine bakılır.

Kalite verisinde 1.2344 şu kalıplarda anılır:

• Basınçlı döküm kalıpları
• Dövme kalıpları
• Ekstrüzyon kalıpları
• Plastik enjeksiyon kalıpları

Dördü de çalışma yüzeyini ısıtan ve soğutan işlerdir. Bu kalıplarda sık görülen hasar, yüzeyde ince ısıl çatlaklardır; yani seçimde yalnız ilk sertliğe değil ısı çevrimine dayanıma bakmak gerekir. Plastik enjeksiyonda 1.2344'ün yeri, yüksek sertlik ve ısı çevrimine dayanım gereken kalıplardadır; düşük sertlikte teslim edilen plastik kalıp çelikleri için ayrı bir aile vardır. Hangisinin hangi işe uyduğu için sıcak iş çelikleri sayfasına bakabilirsiniz.

Malzeme bilgisi: üretici föyleri rehber olarak yumuşatma tavlamasını 750–800 °C, gerilim gidermeyi 600–650 °C, sertleştirmeyi 1020–1060 °C bandında verir; bazı föyler sertleştirme için 1010–1030 °C yazar. Föyler arasında küçük farklar bulunur ve norm testi 1020 °C'dir. Kalıbınızı sertleştirecek işletmenin föyüne uyun.

06

Yakın kaliteler: 1.2343, 1.2367, 1.2365

1.2344'ün yanında üç ad sık karışır:

1.2343 ile 1.2344 birbirine çok yakın kalitelerdir; sınırları ilgili norm tablosundan okuyun. 1.2367 ve 1.2365'in molibden farkı ayrıntılı bir yazıda ele alınıyor: 1.2344 ile 1.2367 farkı.

07

Stok ve ölçüye kesim

1.2344 levha, kare ve çubuk olarak aranır. Stoktaki malzemeyi en ve boyda keseriz; ölçüyü teklif formuna yazarsınız. Hangi ölçünün stokta olduğu teklif aşamasında netleşir. Talaşlı imalat, pah kırma, taşlama ve ısıl işlem yapmıyoruz.

Teklif için yazın:

1. Kalite: X40CrMoV5-1 (1.2344).
2. Norm: EN ISO 4957.
3. Teslim durumu: tavlı (+A).
4. Form ve ölçü, adet ya da kütle.

Sık yapılan hatalar:

• 229 HB'yi çalışma sertliği sanmak. Bu tavlı teslim sınırıdır.
• H13'ü birebir eş saymak. Karşılık yakındır.
• 1.2343 ve 1.2344'ü aynı sanmak. Birbirine çok yakın ama ayrı kalitelerdir.
• Plastik kalıp için her durumda 1.2344 seçmek. P20 ailesi ayrı bir seçenektir.

Kaynaklar: EN ISO 4957 (ISO 4957:2018) bileşim, +A sertlik ve sertleştirme testi; ISO 4957 yeniden yayımı ve ČSN EN ISO 4957 yorumuyla karşılaştırıldı. H13 için ASTM A681; SKD61 için ISO 4957 ek tablosu.

08

Sık sorulan sorular