EN 10204 malzeme sertifikası: 2.1, 2.2 ve 3.1 farkı

01

Kısa cevap

EN 10204, metal ürünlerle verilen muayene belgelerinin türlerini tanımlayan Avrupa standardıdır (güncel baskı EN 10204:2004). Dört tür vardır: 2.1, 2.2, 3.1 ve 3.2. İlk rakam, belgenin dayandığı muayene türünü; ikinci rakam, içeriği ve onaylayan tarafı gösterir.

• 2.1: üreticinin uygunluk beyanı. Sipariş şartlarına uyulduğunu söyler, test sonucu içermez.
• 2.2: üreticinin test raporu. Beyana ek olarak, aynı üretim koşullarındaki ürünlerde yapılan genel (spesifik olmayan) muayenenin sonuçlarını verir.
• 3.1: teslim edilen ürüne özel muayene sonuçlarını içerir; üreticinin üretim bölümünden bağımsız yetkili muayene temsilcisi onaylar.
• 3.2: 3.1'in içeriğine ek olarak, alıcının yetkili temsilcisi ya da resmî düzenlemelerin belirlediği muayene görevlisi de belgeyi imzalar.

İstenen belge türü teklif aşamasında yazılmalıdır; belge sipariş verdikten sonra "ekleyelim" denerek elde edilmez. Normların genel okunuşu için normlar rehberine bakın.

02

Belge türleri tablosu

Burada iki kavram önemlidir. Spesifik olmayan muayene, üreticinin kendi usulleriyle, aynı ürün şartnamesi ve aynı üretim yöntemiyle yapılmış ürünler üzerinde yaptığı muayenedir; muayene edilen ürünler teslim edilen ürünler olmak zorunda değildir. Spesifik muayene, teslimattan önce, ürün şartnamesine göre, teslim edilecek ürünler ya da bunların ait olduğu test birimi üzerinde yapılır. 3.1 ve 3.2 bu ikinci türe dayanır.

2004 baskısı eski baskıdan üç noktada ayrılır: 2.3 türü kaldırıldı, eski 3.1.B yerine 3.1 geldi, eski 3.1.A, 3.1.C ve 3.2 yerine yeni 3.2 geldi. Eski bir çizimde "3.1.B" görürseniz karşılığı bugünkü 3.1'dir. Standart ayrıca üretici ve aracı (intermediary) tanımlarını getirdi. Aracı, ürünü üreticiden alıp özelliklerini değiştirmeden ya da işleyerek sunan kuruluştur; belgeyi iletir ama muayenenin kendisini üretici yapar.

03

3.1 belgesinde neler yazar

3.1 belgesinin içeriği ürün şartnamesine, resmî düzenlemeye ve siparişe göre belirlenir. Çelikte belgede bulunabilecek bilgilerin listesi EN 10168'de tanımlıdır. Tipik olarak şunlar bulunur:

• Üretici ve belge numarası; onaylayan kişinin adı ve görevi.
• Ürünün ait olduğu döküm (ısı) numarası ve ürün, ölçü ve parti bilgisi.
• Sipariş ve norm bilgisi: örneğin EN ISO 683-2, kalite 42CrMo4.
• Döküm analizi: kimyasal bileşim, yüzde olarak.
• Mekanik deney sonuçları: akma, çekme dayanımı, uzama; sertlik; bazı kalitelerde darbe.
• Uygunluk beyanı: ürünün sipariş şartlarına uyduğu.

Belgenin döküm numarasıyla ürüne bağlanabilir olması gerekir. Üretici, birincil ya da gelen üründen aldığı deney sonuçlarını 3.1 belgesine aktarabilir; bunun için izlenebilirlik usulleri işletilmeli ve ilgili muayene belgeleri sunulabilmelidir. Yani 3.1, sonuçların hangi ürüne ait olduğunu belgeler.

04

Sertifikayı normla karşılaştırmak

Sertifika bir veridir, norm ise ölçüdür. Karşılaştırma için sırayla:

1. Kalite adı ve norm sertifikada sipariştekiyle aynı mı? Örneğin 42CrMo4, EN ISO 683-2.
2. Döküm analizi norm aralığında mı? 42CrMo4 için karbon %0,38–0,45, krom %0,90–1,20, molibden %0,15–0,30 aralığındadır; sertifikadaki değerler bu aralıkta olmalıdır.
3. Mekanik değerler çapa uygun mu? 42CrMo4 ıslahlı (+QT) durumda, 16 mm'ye kadar çapta akma dayanımı en az 900 MPa'dır; 40–100 mm arasında en az 650 MPa. Hangi çap bandı geçerliyse o satırla karşılaştırın.
4. Teslim durumu doğru mu? Sertifikada +A, +N ya da +QT yazmalıdır.
5. Döküm numarası ürün üzerinde ya da etikette izlenebiliyor mu?

Takım çeliklerinde sertlik tavlı teslim durumu için en çok değerle (örneğin 1.2379 için 255 HB) kıyaslanır. Sertleştirme testi sonucu norm değerini sağlıyorsa belgede yer alabilir. Normdaki değerler için ilgili kalite sayfasına bakın: 42CrMo4 ve 1.2379.

05

Teklif isterken belge talebi

Belge türü sipariş şartıdır. Bu nedenle teklif isteğinde açıkça yazılmalıdır:

1. Belge türü: 2.1, 2.2, 3.1 ya da 3.2.
2. 3.2 isteniyorsa alıcı temsilcisi ya da muayene kuruluşu.
3. Kalite ve norm.
4. Belgenin dili ve nüshası (istenirse).
5. İzlenebilirlik şartı (döküm numarası).

Çelik Alaşımları'nın hangi belge türünü sunabileceği teklif aşamasında netleşir; bu sayfa bir belge vaadi değildir. Belge talebinizi teklif formundaki notlar alanına yazın. Kaynakların nasıl karşılaştırıldığını veri kaynakları sayfasında bulabilirsiniz.

Sık karışan noktalar:

• 2.1 ile 3.1 aynı şey değildir. 2.1'de test sonucu yoktur; 3.1'de ürüne özel sonuçlar vardır.
• Fatura, irsaliye ya da genel bir "uygunluk yazısı" EN 10204 muayene belgesi sayılmaz.
• 3.1 belgesi, belgeyi hazırlayan işletmeden bağımsız bir muayene temsilcisi gerektirir; her "test raporu" 3.1 değildir.
• Belge, ürünün döküm numarasıyla eşleşmiyorsa izlenebilirlik sağlamaz.

Kaynaklar: EN 10204:2004 metni (tanımlar, bölüm 3 ve 4, Ek A özet tablosu); iki bağımsız üretici ve dağıtıcı belge özetiyle karşılaştırıldı. 42CrMo4 değerleri EN ISO 683-2:2018; 1.2379 değerleri EN ISO 4957.

06

Sık sorulan sorular