Islah ve sementasyon çeliği farkı

01

Kısa cevap

Islah çeliği, kesitin tamamında dayanım ve tokluk dengesi verir. Sementasyon çeliği yüzeyde sert, çekirdekte tok olur. Parçanın nerede aşındığı ve nerede darbe aldığı hangisini seçeceğinizi söyler.

Fark bileşimde başlar. Islah çeliğinde karbon ortadır: 42CrMo4'te %0,38–0,45. Sementasyon çeliğinde karbon düşüktür: 16MnCr5'te %0,14–0,19. Düşük karbonlu çelik kendi başına sertleşmez; yüzeyine karbon işlenir ve sertlik yüzeyde oluşur.

02

Islah: tüm kesit

Islah, sertleştirme ve ardından yüksek sıcaklıkta menevişten oluşur. Sertleştirme çeliği sert ve kırılgan yapar; meneviş sertliğin bir kısmını tokluğa çevirir. Sonuç, bütün kesitte yüksek dayanımlı ve darbeye dayanan bir iç yapıdır.

Sınır kesitte çıkar. Kalın parçada çekirdek yeterince hızlı soğumaz; sertlik yüzeyden içeri azalır. Büyük kesitte nikel ve molibden içeren 34CrNiMo6 gibi daha alaşımlı kaliteler seçilir.

Yüzeyi de sert olsun denirse indüksiyonla yüzey sertleştirme uygulanır; ıslah çelikleri buna uygundur. Tür sayfası: ıslah çelikleri.

03

Sementasyon: sert kabuk

Sementasyonda parça karbonlu ortamda tavlanır; yüzey karbon alır, ardından sertleştirilir. Yüzey sert ve aşınmaya dayanıklı olur. Çekirdek düşük karbonda kaldığı için tok kalır.

Kabuğun derinliği milimetre mertebesindedir ve işlem parametrelerine bağlıdır. 16MnCr5 için sementasyon sonrası yüzey sertliği 59–63 HRC verilir; norm bu değeri şart koşmaz, bilgi amaçlıdır. Tür sayfası: sementasyon çelikleri.

04

Karbon neden belirleyici

Karbon arttıkça çelik sertleşir ve sertlik yükselir; tokluk ve işlenebilirlik düşer. Islah çeliğinde karbon orta tutulur: dayanım yeterli, tokluk korunur. Sementasyon çeliğinde karbon düşüktür; çekirdek yumuşak ve çok tok kalır, sertliği yüzeye sonradan eklenen karbon verir.

Bu yüzden iki aile birbirinin yerine geçmez. Düşük karbonlu çeliği ıslah ederseniz istenen dayanıma ulaşmazsınız. Orta karbonlu çeliği sementasyona koyarsanız yüzey sertleşir, ama çekirdek de sertleşir ve tokluk kaybolur.

05

Yan yana

Aynı kâğıtta iki çelik. Değerler örnek kalitelerin normundandır.

06

Sınır keskin değil

Bazı parçalarda iki yol da vardır. 42CrMo4 katalogda dişli çark, pinyon, biyel kolu ve krank mili için sayılır; yani ıslah çeliğinden de dişli yapılır. Aşınma payının büyük olduğu, yüzeyin çok sert istendiği dişlide sementasyon çeliği öne geçer. Orta zorlamalı dişlide 16MnCr5, daha yüklü dişlide ve konik dişlide 20MnCr5 sayılır.

Kural basittir: dayanım kesitin tamamında lazımsa ıslah, yalnız yüzeyde lazımsa sementasyon. Orta yol, ıslah çeliğinde yüzeyi ayrıca sertleştirmektir.

07

Teslim durumu

Çelik çoğunlukla yumuşak tavlı teslim edilir. Ek kodlar sertlik aralığını söyler. 16MnCr5 için: +A en çok 207 HB, +TH 156–207 HB, +FP 140–187 HB, +N 138–187 HB. 42CrMo4 için +A en çok 241 HB'dir.

Siparişte teslim durumunu yazın. Aynı kalite, farklı kodda farklı sertlikte gelir. Değerler EN ISO 683-2 ve EN ISO 683-3 ile karşılaştırılmıştır; her kalitenin tamamı kendi sayfasındadır.

08

Ölçü değeri değiştirir

Islah çeliğinde mekanik değer çapa bağlıdır. Kesit büyüdükçe çekirdek yavaş soğur ve ulaşılan dayanım düşer; bu yüzden normlar değerleri ölçü aralıklarına göre verir. Kalite sayfalarındaki mekanik değerler tablosunda 'Ölçü, mm' sütunu bu yüzden vardır.

Aynı kalitede 16 mm'lik mil ile 160 mm'lik mil aynı dayanımı vermez. Büyük çapta dayanım gerekiyorsa seçim kalitenin kendisinden önce kesitle başlar.

09

Hangi parçaya hangisi

• Yük bütün kesitte taşınıyorsa (burulma, eğilme, çekme): ıslah. Mil, aks, krank mili, cıvata.
• Yüzey sürtünüyor, gövde darbe alıyorsa: sementasyon. Dişli, kam, pim.
• Kesit büyük, tokluk önemliyse: daha alaşımlı ıslah çeliği, örneğin 34CrNiMo6.
• Yalnız yüzey sert, gövde ıslahlı dayanımda olsun denirse: ıslah çeliği ve indüksiyonla yüzey sertleştirme.

Stokta sementasyon çelikleri çubuk olarak, ıslah çelikleri çubuk, kare, lama ve levha olarak bulunur. Kodu belirlediğinizde formu ve ölçüyü teklif formuna yazmanız yeter.