01
Kısa cevap
Nikelli sementasyon çelikleri, yüzeyi sert, çekirdeği çok tok olması gereken yüksek yüklü dişliler ve miller için kullanılır. Nikel çekirdek tokluğunu yükseltir. Stokta iki kalite var:
- 14NiCr14 (W.Nr 1.5752): güncel normda 15NiCr13 adıyla geçer. Nikeli %3,00–3,50'dir. AISI 3310 yakın karşılığıdır.
- 13NiCr6 (W.Nr 1.5713): daha az nikellidir ve geri çekilmiş DIN 17210'da yer alır. Kimyasal değerleri hâlâ doğrulanıyor.
Sementasyon çeliğinin ne olduğunu ve ıslah çeliğinden farkını ıslah ve sementasyon çeliği farkı yazısında anlattık. Tür sayfası: sementasyon çelikleri.
Karar kuralı şudur: orta zorlamalı dişlide 16MnCr5 çoğunlukla yeter. Yük ve tokluk beklentisi bir basamak yukarıdaysa nikelli kalitelere geçilir.
Nikel neden
Sementasyon çeliğinde çekirdek düşük karbonda kalır ve normalde tok olur. Yine de yüksek yük ve darbe altında, ince dişin kökünde çatlak başlayabilir. Nikel, çekirdeğin darbe enerjisini daha iyi emmesini sağlar. Düşük sıcaklıkta tokluğun korunması da nikelin bilinen katkılarındandır.
Bu avantajın bir bedeli vardır: nikel pahalı bir alaşım elementidir ve tavlı sertlik biraz yükselir. Yük dişliyi zorlamıyorsa nikel gereksiz bir harcamadır.
02
Eski ve yeni adlar
Nikelli sementasyon çeliklerinde ad karışıklığı yaygındır.
| Ad | Durum | Not |
|---|---|---|
| 14NiCr14 | Eski DIN adı | Eski katalog ve resimlerde |
| 15NiCr13 | Güncel norm adı | EN ISO 683-3 |
| 1.5752 | W.Nr | İkisi için de aynı numara |
| AISI 3310 | AISI / SAE | Yakın eşdeğer |
| Ç 3315 | Piyasa adı | Doğrulanamadı |
14NiCr14 ile 15NiCr13 aynı çeliğin eski ve yeni adıdır. Kimlik teyidi için W.Nr 1.5752'ye bakın. Kaynaklarda "14NCr14" yazımına da rastlanır; bu bir yazım hatasıdır.
Ç 3315 adı piyasada duyulur ama doğrulanamadı: MKE adlandırma kuralına göre AISI 3310 için Ç 3310 beklenirdi. Bu yüzden Ç 3315 eşdeğer sayılmaz; yalnız "olarak da aranır" notuyla anılır.
Adı okumak
14, yaklaşık %0,14 karbondur. NiCr nikel ve kromdur. Sondaki 14, nikel için 14 ÷ 4 = %3,5 anlamına gelir; normdaki aralık %3,00–3,50'dir. Aynı kuralla 13NiCr6'nın 6'sı, nikel için 6 ÷ 4 = %1,5 civarını gösterir: yani 13NiCr6, 14NiCr14'ten çok daha az nikellidir.
03
14NiCr14 bileşimi
Nikel %3,00–3,50 ile stoktaki sementasyon çelikleri arasında en nikelli olanıdır.
| Element | Oran, % |
|---|---|
| Karbon (C) | 0,14–0,20 |
| Silisyum (Si) | en çok 0,40 |
| Mangan (Mn) | 0,40–0,70 |
| Krom (Cr) | 0,60–0,90 |
| Nikel (Ni) | 3,00–3,50 |
| Fosfor (P) | en çok 0,025 |
| Kükürt (S) | en çok 0,035 |
Mangan ve krom düşüktür. Sertleşebilirliği ve çekirdek tokluğunu burada nikel taşır. 16MnCr5'te ise bu iş mangan ve kromdadır.
Teslim sertlikleri
Yumuşak tavlı (+A) teslimde sertlik en çok 229 HB'dir. Sertlik aralığına getirilmiş (+TH) teslimde 179–229 HB. Bu, 16MnCr5'ten (+A en çok 207 HB) bir miktar serttir; nikelli çelik doğası gereği daha yüksek tavlı sertliğe sahiptir. Talaşlı işlemede bunu hesaba katın.
Sementasyon sonrası yüzey sertliği için föylerde 58–65 HRC arası farklı değerler anılır; norm bu değeri şart koşmaz ve kaynaklar tutarlı değildir. Tek bir rakam bu yüzden yanıltıcı olur.
04
13NiCr6: doğrulama durumu
13NiCr6 (W.Nr 1.5713), güncel EN normunda yoktur; eski DIN 17210'da yer alır. Üretici adı 13NiCr6'dır. Kaynaklarda "13CrNi6" yazılır, ama doğru sıra 13NiCr6'dır.
Bu kalitenin kimyasal değerleri hâlâ doğrulanıyor. Tek bağımsız tablo var ve mangan aralığı kaynaklar arasında uyuşmuyor; norm metnine erişilemedi. Aralık, doğrulanana kadar yazılmaz. Güncel durum 13CrNi6 kalite sayfasında; doğrulama yöntemi veri kaynakları sayfasında açıklanır.
Bildiğimiz şey: nikeli 14NiCr14'ten belirgin biçimde azdır ve orta zorlamalı dişli, biyel kolu, cıvata, pim ve aks gibi parçalarda anılır. AISI 3115 yakın karşılığı olarak geçer; tek kaynak olduğundan bunu da kesin saymıyoruz.
Kritik parçada 13NiCr6 gerekiyorsa değerlerin netleşmesi için teklif aşamasında bize sorun.
05
Kullanım alanları
14NiCr14, yüksek zorlamalı parçalarda kullanılır:
- yüksek zorlamalı düz ve konik dişliler
- miller ve şanzıman milleri
- kremayer dişlileri
- kardan milleri
- motor bağlantı parçaları
Seçmenin nedeni darbe ve yüksek yüktür. Dişin yüzeyi aşınmaya dayanırken çekirdek, darbede kırılmadan enerjiyi taşımalıdır. Nikel çekirdeğin tokluğunu bu yönde artırır.
16MnCr5 ile yan yana
Sık sorulan soru, nikelli çeliğe ne zaman geçileceğidir. Veriler yan yana:
| Özellik | 16MnCr5 | 14NiCr14 |
|---|---|---|
| Karbon, % | 0,14–0,19 | 0,14–0,20 |
| Mangan, % | 1,00–1,30 | 0,40–0,70 |
| Krom, % | 0,80–1,10 | 0,60–0,90 |
| Nikel, % | katılmaz | 3,00–3,50 |
| +A, HB (en çok) | 207 | 229 |
| +TH, HB | 156–207 | 179–229 |
| AISI (yakın) | 5115 | 3310 |
Karbon aynıdır. Fark alaşım dengesinde: 16MnCr5 mangan ve kromla, 14NiCr14 nikelle sertleşebilirlik ve tokluk sağlar. Orta zorlamalı genel dişlide 16MnCr5 yeterlidir. Çekirdek tokluğu ve darbe dayanımı belirleyiciyse nikelli kaliteler düşünülür. Alaşım içeriği daha fazla olduğundan nikelli çelik daha pahalıdır; fiyat teklifte netleşir.
Siparişte ad yazımı
Eski belgede 14NiCr14 yazıyorsa, siparişi şöyle yazabilirsiniz: "14NiCr14 (15NiCr13, W.Nr 1.5752) + teslim durumu, Ø ‹çap› mm, ‹boy› mm". Parantez içindeki ek adlar karışıklığı önler. Teslim durumu için +A ya da +TH yazın; sertlik koda göre değişir.
13NiCr6 için yazım: "13NiCr6 (13CrNi6, W.Nr 1.5713)". Bu kalitenin değerleri doğrulanırken kalite sayfasındaki durum işaretini kontrol edin.
06
Stok formu
Her iki kalite de çelik çubuk olarak bulunur. Çelik Alaşımları stoktaki çubuğu ölçünüze en ve boyda keser; sementasyon dahil ısıl işlem, talaşlı imalat, pah kırma ve taşlama yapmaz. Siparişte hangi adı gördüğünüzden bağımsız olarak W.Nr'yi de yazın: 1.5752 ya da 1.5713. Tüm eşdeğerler eşdeğerlik tablosunda. Kalite önceden seçili gelen 14NiCr14 teklif formunu kullanabilirsiniz.
Kaynaklar. EN ISO 683-3 (ISO 683-3:2022; önceki EN 10084:2008); 13NiCr6 için eski DIN 17210. 13NiCr6 değerleri doğrulanıyor.
07
Sık sorulan sorular
14NiCr14 ile 15NiCr13 aynı mı?
Evet. 14NiCr14 eski DIN adı, 15NiCr13 güncel norm adıdır; ikisinin W.Nr'si 1.5752'dir. Eski katalog ve resimlerde eski ad geçer.
13CrNi6 mı 13NiCr6 mı?
Doğru sıra 13NiCr6'dır (W.Nr 1.5713). Kaynaklarda "13CrNi6" yazılır; arama ve eski kalite sayfası adresi bu yazımı korur. İkisi aynı çeliktir.
Nikel sementasyon çeliğine ne katar?
Nikel çekirdeğin tokluğunu yükseltir ve sertleşebilirliğe yardım eder. Darbe ve yüksek yük gören dişlilerde sert yüzeyin altındaki çekirdeğin kırılmamasını sağlar. Karşılığında alaşım maliyeti artar.
